Cabanon:
The Body as Argument
Lili Dujourie & Marina Abramović
De tweede tentoonstelling in Cabanon brengt twee werken samen die allebei het lichaam als vertrekpunt nemen, maar dat op heel verschillende manieren doen. Lili Dujourie en Marina Abramović behoren tot de generatie kunstenaars die in de jaren zeventig en tachtig het lichaam inzetten als artistiek en politiek instrument, op een moment waarop de kunstwereld nog overwegend door mannen werd gedomineerd. De werken hier getoond stammen uit de jaren negentig en tonen twee heel verschillende antwoorden op wat het lichaam zeggen wat woorden niet kunnen.
Lili Dujourie (°1941, Roeselare) begon in de jaren zeventig met een reeks zwart-witfoto’s en video’s die als baanbrekende feministische werken worden beschouwd. Door tegelijk subject en object te zijn van haar eigen beelden, daagde ze de mannelijke blik uit en nam ze de controle over haar eigen representatie. Het drieluik Oostende (1977-1998) dat hier te zien is, draait die verhouding op een interessante manier om: niet het vrouwelijk lichaam staat centraal, maar een naakt mannelijk portret. Dujourie plaatst dat lichaam theatraal in de intieme huiselijke context van haar Oostendse appartement, een universele setting van een houten vloer en een wit gordijn, en versterkt zo de spanning tussen aanwezigheid en afwezigheid, tussen tonen en verbergen. De blik die ze jarenlang zelf heeft ondergaan, keert ze hier om.
Marina Abramović (°1946, Belgrado) is een van de meest invloedrijke performancekunstenaars van de twintigste eeuw. The Urgent Dance ontstond in 1996 als performance bij de opening van haar tentoonstelling in het Gentse Museum voor Hedendaagse kunst, in samenwerking met de toenmalige museumdirecteur Jan Hoet. Op de klanken van traditionele tangomuziek wagen Abramović en Hoet zich niet aan een dans, maar beelden in plaats daarvan eerder tableaux vivants uit waarbij ze – omgeven door een goudkleurige lijst – ietwat dramatische poses aannemen. Deze verbeelden niet enkel de spanning tussen twee lichamen, maar ook tussen twee rollen en twee vormen van autoriteit. Door Hoet, een van de machtigste figuren uit de kunstwereld van zijn tijd, mee in het werk te trekken, maakte Abramović de institutionele macht zelf onderdeel van het medium. Na de performance werd het publiek uitgenodigd om mee te dansen, wat de strikte hiërarchie tussen kunstenaar, instelling en toeschouwer definitief deed kantelen. De zeefdruk die hier te zien is, werd datzelfde jaar gemaakt als neerslag van deze vluchtige performance.
Voor beide kunstenaars is het antwoord op de vraag (wat het lichaam kan zeggen wat woorden niet kunnen) hetzelfde: het lichaam is een politiek instrument, direct en onontkoombaar. Dujourie keert de blik om door een naakt mannelijk lichaam te plaatsen in de positie van het bekekene. Abramović sleurt de institutionele macht mee in het werk door de museumdirecteur letterlijk in de lijst te zetten. In beide gevallen verschuift wie de controle heeft, en dat gebeurt zonder een woord te zeggen.
Cabanon is het tegenovergestelde van onze publieke projecten: het is een stille en intieme plek. In een houten tuinhuis in Brussel organiseren we zo nu en dan een tentoonstelling. Elke keer draait die om één kunstenaar of een specifiek thema. Je kunt Cabanon alleen bezoeken op afspraak.
KUNSTWERKEN IN DEZE TENTOONSTELLING
